පළාත-වයඹ පළාතේ ගැට්ටුවාන ග්‍රාමසේවා වසම තුළ පිහිටයි.

දිස්ත්‍රික්කය- කුරුණෑගල

ඵෙතිහාසික ඇතුගල් පුරයේ පිහිටි පෞරාණික පුදබිමකි. කුරණෑගල නගර මධ්‍යයේ සිට කිලෝ මීටරයක් පමණ දුරින් අපට දැකගත හැක්කේ කුරුණෑගල නුවර මාර්ගයේ දී ය. පුරාණ සත්කොරළයට අයත්ව පැවැති ප්‍රබල කොරළයක් වන වෑ උඩවිල්ල හත්පත්තුව තුළ ස්ථානගතව පවතී. මෙම වෙහෙර කවරකු විසින් තනවන ලද්දක් ද යන්න තවමත් ස්ථිර වශයෙන් ම නිගමනය කළ නොහැකිව පවතී. නගරයේ පෞරාණික ම ස්ථානය ලෙස ප්‍රකට ය. මෙහි ඉපැරණි ලෙන් විහාර 2 ක් දැකිය හැකිය. එසේ අවට යම් යම් මූලාශ්‍ර අනුව දේවානම් පියතිස්ස රජු ගේ යුගයෙන් පසු ඔහුගේ සොහොයුරෙකු වු සූරතිස්ස රජු විසින් කරවන්නට ඇතැයි යන අදහසක් ද වේ.

ඉහතින් කී ලෙන් විහාර, විහාර මළුවෙහි පිහිටා තිබේ. ඇතුගල පාමුල පර්වතයෙන් බාහිරව පිහිටි ගලක් තුළ ස්වභාවිකව නිර්මාණය වී ඇත. ගල්ලෙන කටාරම් කොටා මිනිස් වාසයට සුදුසු අයුරින් නිමකොට ඇත. ලෙනෙහි සිවිලිම මත විශේෂිත චිත්‍ර දක්නට තිබේ. කලින් කලට ඒවා නවීකරණය වී ඇත.පළමු ලෙන් විහාරය තුළ ප්‍රතිමා කිහිපයක් දැකිය හැකිය. ඒ අනුව සැතපෙන පිලිමයක්, හිටි පිළිමයක්, හා සමාධි ඉරියව්වකින් වැඩ සිටින බුද්ධ ප්‍රතිමා ත්‍රිත්වයක් දක්නට ලැබේ. මෙම විහාර ගෙය ඉදිරිපස පියස්ස නෙළුම් මල්, බෝ පත්, සිංහයා, භේරුණ්ඩ පක්ෂියා, මකරා, පෙති විකිසිත වු නෙළුම් මල් ආදී දෑ කැටයම් කොටා ඇති ලී කණු දෙකක් මත රඳා පවතී. මෙහි ඉදිරිපස බිත්තියේ දහම්සොඩ කතා වස්තුව හා මකර තොරණ සිතුවම් කොටා ඇති අයුරු දැකිය හැකිය.

දෙවැනි ලෙන් විහාරය පිහිටා ඇත්තේ විහාරයට නැගෙනහිර දිශාවෙනි. මහනුවර යුගයේ කලා සිතුවම් භාවිතය මෙහි දක්කට ලැබේ. මේ තුළ සත්සතිය මූර්තිමත් කර ඇති අතර බුද්ධත්වයට පත්වීම ද පෙන්වා දී ඇත. විෂ්ණු දේව ප්‍රතිමවක් ද මෙහි එක් පසෙක මූර්තියට නඟා ඇත. වසර 100 කට පමණ ආසන්න පෞරානික ධර්ම ශාලාව යටත් විජිත යුගයේ ඉදි වූවක් බව පෙනේ. ඒ සඳහා ප්‍රවිෂ්ට වීමට වාහල්කඩ කිහිපයක් ද තනවා ඇත. ඝණ්ටාකාර හැඩයේ ස්තූපයක් ද , බෝධි කොටුව හා බෝධීන් වහන්සේ ද මෙම වෙහෙර පරිශ්‍රයේ ඉපැරණි ඵෙතිහාසික මුහුණුවරට සාක්ෂි සපයයි.

Location name: 

ඇත්කඳ රජමහා විහාරය